Tensionet mes Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Iran mbeten të larta, ndërsa Uashingtoni pret përgjigjen zyrtare të Teheranit ndaj një propozimi me 14 pika që synon uljen e tensioneve dhe arritjen e një armëpushimi të përkohshëm.

Propozimi amerikan parashikon lehtësimin e një pjese të sanksioneve ekonomike ndaj Iranit në këmbim të ndalimit të pasurimit të uraniumit dhe garantimit të lundrimit të lirë në Ngushtica e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë.

Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi se pret një përgjigje konkrete nga Teherani në ditët në vijim, duke theksuar se negociatat mund të hapin rrugën për një marrëveshje më të gjerë mbi programin bërthamor iranian.

“Pres përgjigjen e Teheranit ndaj propozimit tonë për t’i dhënë fund zyrtarisht luftës midis dy vendeve tona. Kjo do të pasohet nga negociata më gjithëpërfshirëse mbi programin bërthamor të Iranit dhe çështje të tjera të diskutueshme. Do të shohim se si do të shkojë. Irani nuk ka më ushtri. Nuk u ka mbetur shumë”, deklaroi Trump.

Nga ana tjetër, autoritetet iraniane kanë refuzuar presionin amerikan për afate të shpejta, duke thënë se propozimi po shqyrtohet në nivelet më të larta politike dhe ushtarake në vend. Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghei, tha se vendimi kërkon analizë të kujdesshme për shkak të kompleksitetit teknik dhe politik të marrëveshjes.

“Ne do të përgjigjemi në kohën e duhur. Ende po shqyrtojmë propozimin e fundit amerikan për negociata për t’i dhënë fund konfliktit. Afatet dhe ultimatumet amerikane nuk kanë asnjë vlerë për ne. Ne nuk do t’u përgjigjemi atyre”, u shpreh Baghei.

Një nga çështjet më të ndjeshme në negociata mbetet fati i rreth 400 kilogramëve uranium të pasuruar që zotëron Irani. Uashingtoni kërkon që materiali të transferohet jashtë territorit iranian, ndërsa Teherani këmbëngul për ruajtjen e kontrollit sovran mbi rezervat e tij bërthamore.

Presidenti rus Vladimir Putin u përfshi në debat duke ofruar që Rusia të marrë përsipër transportimin dhe ruajtjen e uraniumit iranian, duke rikujtuar marrëveshjen e vitit 2015.

“Rusia transportoi uranium të pasuruar nga Irani në vitin 2015 dhe është gati ta bëjë përsëri”, deklaroi Putin në Moskë.

“Të gjitha palët ranë dakord atëherë që uraniumi të largohej nga Irani, por më pas SHBA-ja ndryshoi qëndrim dhe kërkoi që materiali të transportohej vetëm në territorin amerikan”, tha ai

Në terren, situata në rajon mbetet e tensionuar. Marina e Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike paralajmëroi se çdo sulm ndaj cisternave iraniane në Gjirin e Omanit do të pasohet me goditje ndaj objektivave amerikane dhe “anijeve armike” në rajon.

“Çdo sulm ndaj cisternave dhe anijeve tregtare iraniane do të rezultojë në një sulm të rëndë ndaj njërës prej qendrave amerikane në rajon dhe anijeve armike”, thuhet në deklaratën e IRGC-së.

Në këtë klimë pasigurie, Mbretëria e Bashkuar ka dërguar një shkatërrues ushtarak drejt Lindjes së Mesme për të ndihmuar në mbrojtjen e anijeve tregtare në Ngushticën e Hormuzit. Londra dhe Franca po koordinojnë gjithashtu një plan ndërkombëtar për shoqërimin ushtarak të anijeve që kalojnë nëpër këtë korridor strategjik.

Ndërkohë, tensionet vazhdojnë edhe në fronte të tjera rajonale. Ushtria izraelite ka kryer sulme të shumta në jug të Liban, pavarësisht armëpushimit të shpallur javët e fundit. Sipas raportimeve, të paktën 18 persona janë vrarë, ndërsa ushtria izraelite ka lëshuar urdhra evakuimi për disa qytete dhe fshatra pranë kufirit.

Analistët vlerësojnë se çdo marrëveshje e mundshme mes SHBA-së dhe Iranit do të jetë e kufizuar dhe e fokusuar kryesisht në sigurinë detare dhe programin bërthamor, ndërsa çështjet më të gjera rajonale pritet të mbeten burim përplasjesh edhe në muajt në vijim./rtk