Përpjekjet diplomatike për të shmangur një përshkallëzim të ri në Lindjen e Mesme kanë pësuar një goditje të fortë. Udhëtimi i planifikuar i Zëvendëspresidentit të SHBA-së, JD Vance, drejt Pakistanit për një raund të dytë bisedimesh bërthamore me Iranin, është pezulluar. Shkaku i këtij bllokimi, sipas burimeve zyrtare amerikane, është mungesa e një përgjigjeje nga ana e Teheranit ndaj propozimeve të Uashingtonit.

Ky zhvillim vjen në një moment tejet delikat, pasi armëpushimi dyjavor i dakordësuar mes dy vendeve skadon këtë të mërkurë, duke lënë të hapur mundësinë e rikthimit të veprimeve ushtarake.

Përplasje qëndrimesh dhe afate të skaduara

Pezullimi i udhëtimit të Zëvendëspresidentit Vance, i cili ishte planifikuar të drejtonte delegacionin amerikan në Islamabad, dëshmon thellësinë e mosmarrëveshjeve. Ndërsa Shtetet e Bashkuara kërkojnë një angazhim të qartë nga negociatorët iranianë, Teherani zyrtar e ka hedhur topin në fushën amerikane.

Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme iraniane, Esmail Baghaei, konfirmoi se Irani nuk kishte marrë ende një vendim përfundimtar për pjesëmarrjen në bisedime, duke shprehur rezerva të forta për qasjen e Uashingtonit.

“Kjo situatë vjen si pasojë e mesazheve kontradiktore, sjelljeve të paqëndrueshme dhe veprimeve të papranueshme nga pala amerikane,”, deklaroi Baghaei për transmetuesin shtetëror IRIB.

Nga ana tjetër, Presidenti Donald Trump e ka bërë të qartë se durimi strategjik i Shteteve të Bashkuara ka një kufi. Ai theksoi se nuk është i gatshëm të zgjasë armëpushimin pa garanci për një marrëveshje afatgjatë dhe theksoi se ushtria amerikane mbetet në gatishmëri.

“Nuk kemi shumë kohë,”, paralajmëroi Presidenti Trump në një prononcim për CNBC, duke lënë të kuptohet se opsioni i bombardimeve mbetet i hapur nëse diplomacia dështon.

Pikat e nxehta, pasurimi i uraniumit dhe asetet e ngrira

Dokumenti amerikan i propozuar së fundmi, i cili synonte të krijonte një kornizë për negociatat, prek drejtpërdrejt thelbin e programit bërthamor iranian. Sipas burimeve, pikat kryesore të ngërçit përfshijnë fushëveprimin e programit të pasurimit të uraniumit dhe fatin e rezervave aktuale të Iranit.

Opsionet në tryezë janë drastike: nga kërkesa amerikane për braktisjen e plotë të programit, deri te lejimi i një programi thellësisht të kufizuar civil nën mbikëqyrje të rreptë ndërkombëtare, përfshirë idenë e një konsorciumi shumëkombësh për pasurimin e uraniumit.

Në këmbim, Shtetet e Bashkuara po shqyrtojnë lëshime të mundshme ekonomike. Kjo përfshin debatin e brendshëm në administratën amerikane për lirimin e një pjese të qindra miliarda dollarëve të aseteve iraniane të ngrira nga sanksionet, si dhe mundësinë e një integrimi më të gjerë ekonomik rajonal me partnerët e Gjirit.

Tronditja e tregjeve dhe rreziqet gjeopolitike

Ngërçi diplomatik ka shkaktuar menjëherë valë goditëse në ekonominë globale. Çmimet e naftës i janë afruar pragut kritik prej 100 dollarësh për fuçi, të nxitura nga pasiguria mbi trafikun detar në Ngushticën e Hormuzit, një arterie jetike për furnizimin global me energji.

Bllokada e vazhdueshme amerikane ndaj porteve iraniane dhe incidentet me anijet e transportit kanë detyruar aktorët globalë të reagojnë. Për herë të parë, lideri kinez Xi Jinping ka bërë thirrje publike për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, duke nënvizuar dëmin e madh që ky konflikt po i shkakton interesave ekonomike të Pekinit.

Ndërkohë, rajoni mbetet një fuçi baruti. Përveç krizës SHBA-Iran, ushtria izraelite ka raportuar shkelje të armëpushimit paralel në Liban, duke akuzuar Hezbollahun për sulme me raketa, çka dëshmon se çdo dështim në Islamabad mund të ndezë një konflikt shumë-frontësh në të gjithë Lindjen e Mesme.

/rtsh.al/