Një kosovar nga kantoni Aargau në Zvicër ka kaluar një rrugë shumë të vështirë për të marrë pasaportën zvicerane.

Burri ka lindur në Zvicër dhe jeton që nga viti 1997 në të njëjtën komunë. Pasi kishte kaluar testin kantonal të natyralizimit, ai dështoi megjithatë në nivel komunal.

Komuna vlerësoi se ai “nuk ishte mjaftueshëm i njohur me kushtet e jetesës vendore” dhe ia refuzoi të drejtën e shtetësisë. Këtë vendim e mbështeti edhe Këshilli Qeveritar.

Gjykata Administrative kritikon procedurën arbitrare

Megjithatë, aplikuesi e dërgoi çështjen në Gjykatën Administrative të Aargaut – dhe fitoi. Gjykatësit e cilësuan procedurën si arbitrare dhe konstatuan pyetje të palejueshme gjatë intervistës së natyralizimit, mangësi formale në procesverbal dhe në vlerësim, raporton “Nau.ch”.

Gjykata theksoi gjithashtu se për personat e rritur në Zvicër, që marrin pjesë në jetën ekonomike, duhet të supozohet në parim se janë të njohur me kushtet e jetesës vendore.

Vendimi e detyron tani komunën t’i garantojë burrit të drejtën e qytetarisë komunale. Njëkohësisht, vendimi ngre pyetjen nëse dhe sa do të ndryshojë praktika e natyralizimit në Aargau dhe më gjerë.

Jo precedent, por me efekt sinjalizues

Juristja dhe specialistja e së drejtës së qytetarisë, Barbara von Rutte, i ul pritjet e larta. “Në parim bëhet fjalë për një korrigjim rasti të veçantë të një vendimi kantonal”, thotë ajo për “Nau.ch”.

Për një precedent nuk mund të flitet, edhe sepse vendimi “nuk është drejtpërdrejt i detyrueshëm për gjykatat në kantone të tjera dhe në nivel federal”.

Megjithatë, von Rutte sheh një efekt sinjalizues në argumentimin e gjykatës, sipas të cilit te njerëzit e rritur në Zvicër mund të supozohet njohja me kushtet e jetesës vendore dhe kontakti me popullsinë vendase.

Kjo ide nuk është krejtësisht e re, pranon ajo. Por: “Asnjë gjykatë deri më tani nuk e ka formuluar kaq qartë”.

Autoritetet nën presion

A mund të çojë ky vendim që në të ardhmen më shumë aplikues të refuzuar të ndjekin rrugën ligjore? “Jo, këtë në parim nuk e pres”, thotë juristja e së drejtës shtetërore.

Pengesat për ta ankimuar një vendim natyralizimi janë të larta: në fund të fundit, përballesh me autoritetin që më vonë duhet të të natyralizojë. Kësaj i shtohet edhe rreziku i kostove

Megjithatë, von Rutte pret që ankuesit në të ardhmen të paraqesin argumente të ngjashme dhe të mbështeten në vendimin e Aargaut. Nëse kjo do të ketë sukses, është e vështirë të parashikohet. “Varet nga kantoni përkatës dhe nga rasti konkret”, thotë ajo.

Para Gjykatës Federale, një argumentim i tillë mund të ketë sukses, pasi është në përputhje me praktikën e deritanishme gjyqësore.

Për von Rutte, një gjë është e qartë: autoritetet tani janë vetë më shumë nën presion. Kërkesat nuk vlejnë vetëm për aplikuesit, por edhe për komunat, të cilat nuk guxojnë “ta refuzojnë në mënyrë arbitrare një natyralizim, nëse janë përmbushur kushtet ligjore”.

Ajo pret pasoja konkrete në Aargau, sidomos në rregulloren ekzistuese: “Gjykata konstaton se pyetjet e listuara në manualin e natyralizimit të kantonit janë të palejueshme. Pres që kantoni ta korrigjojë manualin përkatësisht dhe ta përshtasë edhe më gjerë me vendimin e ri”.

“Përshtatja e manualit nuk përjashtohet”

Po çfarë thotë vetë kantoni Aargau për këtë goditje juridike? Vendimin e Gjykatës Administrative e kemi kuptuar, shkruan Departamenti i Ekonomisë dhe i Punëve të Brendshme për “Nau.ch”.

“Këshilli Qeveritar në vendimin e tij fillestar, veçanërisht edhe për shkak të kompetencave ligjërisht të kufizuara të shqyrtimit, ka arritur në një vendim tjetër”, thekson zëdhënësja Sandra Olar

Tani, sipas saj, vendimi do të analizohet me kujdes dhe më pas do të përcaktohen hapat e ardhshëm. “Edhe një përshtatje e manualit nuk përjashtohet”.

Për t’u sqaruar janë sidomos pasojat për intervistat e natyralizimit nëpër komuna. Këtu duhet pritur edhe derisa vendimi i Gjykatës Administrative të marrë formë të prerë.