Nuk ishte krejtësisht e papritur kur ministri rus i Mbrojtjes Sergei Shoigu njoftoi tërheqjen e ushtrisë ruse nga Kherson – qyteti më i rëndësishëm i pushtuar nga trupat ruse në Ukrainën jugore. Tashmë në fund të tetorit, komandanti i ri rus në Ukrainë, gjenerali Sergei Surovikin, njoftoi “vendime të vështira”, shkruan Deutsche Welle.

Sulmet e Ukrainës në urën e rëndësishme Antonovsky e kanë bërë të vështirë furnizimin e trupave ruse në bregun e djathtë të Dnieper, lumit më të madh të Ukrainës. Në kundërsulmin që filloi në fund të gushtit, ushtarët ukrainas po i afroheshin gjithnjë e më shumë Khersonit.

Në ditët e para të ofensivës, Rusia pushtoi plotësisht të gjithë rajonin Kherson. Nuk kishte pothuajse asnjë rezistencë ushtarake. Kryeqyteti rajonal i Khersonit, më parë shtëpia e rreth 280,000 njerëzve, u pushtua në fillim të marsit. Pamjet amatore treguan civilët ukrainas që protestonin kundër ushtarëve rusë atje. Shumica e banorëve flasin rusisht. Asnjë rajon tjetër i Ukrainës nuk u pushtua kaq shpejt. Deri më sot, është e paqartë se si ndodhi kjo dhe është një nga pyetjet e dhimbshme për qeverinë e Kievit.

Me rreth 28.500 kilometra katrorë, rajoni i Khersonit është pothuajse aq i madh sa Belgjika. Karakterizohet nga stepat – zona të mëdha dhe të gjera aq sa mund të shohë syri. Strategjikisht, është ndoshta rajoni më i rëndësishëm i Ukrainës jugore, sepse hapet në dy dete: Detin e Azov në lindje dhe Detin e Zi në perëndim. Më e rëndësishmja, e vetmja lidhje tokësore me Krimenë kalon përmes Oblastit Kherson. Është porta e gadishullit që u aneksua nga Rusia në vitin 2014. Dhe kjo portë mbeti kryesisht e hapur gjatë pushtimit rus. Asnjë urë nuk u hodh në erë, gjë që mund ta ndalonte marshimin. Formacionet e mëdha ruse mund të përparojnë qindra kilometra në veri të Krimesë.

Ndoshta qëllimi më i rëndësishëm i Rusisë ishte Kanali i Krimesë së Veriut. Fillon në Nova Kahovka, rreth 80 kilometra në lindje të Khersonit dhe përfundon në Kerç të Krimesë. Gadishulli ka një problem me mungesën e ujit dhe është furnizuar me ujë të freskët nga Dnieper përmes atij kanali që nga koha sovjetike. Pas aneksimit të gadishullit, Ukraina ndaloi rrjedhën e ujit. Kjo ka shkaktuar probleme për bujqësinë e Krimesë, e cila ka nevojë të madhe për ujë. Trupat ruse hodhën në erë digën e ndërtuar në vitin 2014 dhe e lanë ujin të rrjedhë përsëri.

Në të njëjtën kohë, duke pushtuar Kherson dhe qytete të tjera në rrjedhën e poshtme të Dnieper, ushtria ruse bllokoi një rrugë të rëndësishme ujore për në Detin e Zi për Ukrainën.

Kryeqyteti i shalqinjve

Kherson është më i njohur për ndërtimin e anijeve. Qyteti u themelua në fund të shekullit të 18-të në Perandorinë e atëhershme Ruse në grykëderdhjen e lumit Dnieper dhe u emërua pas vendbanimit të lashtë grek të Krimesë Chersonese. Kherson ka portin më të vjetër në bregun ukrainas të Detit të Zi. Aty u ndërtuan anijet e para luftarake të Flotës Ruse të Detit të Zi. Që nga kohët sovjetike, Kherson është specializuar në anije civile, mallrash, përfshirë cisterna. Në shkurt 2022, pak ditë para pushtimit rus, kantieri detar njoftoi se ishin nënshkruar kontrata për ndërtimin e katër anijeve mallrash për Holandën.

Kur ukrainasit mendojnë për Kherson, gjëja e parë që vjen në mendje nuk janë vetëm anijet, por domatet dhe veçanërisht shalqinjtë. Çdo vit nga gushti, dyqanet ukrainase janë plot me shalqinj nga Kherson. As këtë vit jo. Imazhet e ushtarëve ukrainas me shalqi në duar u bënë simbol i ripushtimit të asaj zone në rrjetet sociale.

Rajoni Kherson është i njohur për rritjen e frutave dhe perimeve. Me rreth dy milionë hektarë, sipërfaqja e përgjithshme bujqësore është më e madhja në Ukrainë. Kjo është pothuajse dy herë më shumë se në Holandë. Nuk është çudi që në vitin 1993, prodhuesi i parë ukrainas i ketchup-it, kompania “Chumak”, u themelua në qytetin e Kahovka, i cili konsiderohet një nga historitë e suksesit në Ukrainën e pavarur. E themeluar nga dy suedezë, kompania me krenari krenohet me fushën më të madhe të kastravecit në Evropë në faqen e saj të internetit. Qyteti i Kahovkës u pushtua nga trupat ruse në ditën e parë të luftës “Chumak”, aktualisht numri dy në tregun ukrainas, ndaloi prodhimin dhe e zhvendosi selinë e tij në Kiev.

Ukraina reagon me kujdes

Në përgjigje të tërheqjes së paralajmëruar të trupave ruse nga Kherson, presidenti ukrainas reagon me përmbajtje. “Armiku nuk na jep asgjë, nuk bën “gjest vullneti të mirë”. Ne ende duhet të luftojmë”, theksoi Volodymyr Zelensky në fjalimin e tij në mbrëmjen e 9 nëntorit. Ai gjithashtu iu drejtua udhëheqjes ruse: “Çdo përpjekje për të të hidhni në erë hidrocentralin Kahovka, të përmbytni territorin tonë dhe ta lini centralin bërthamor në Zaporizhzhya pa ujë, do të thotë se do t’i shpallni luftë të gjithë botës”. Imagjinoni se çfarë do të ndodhë me ju atëherë.”

Mykhailo Podolyak, një këshilltar në kabinetin e presidentit ukrainas, tha se Kievi nuk sheh asnjë shenjë se Rusia po heq dorë nga Kherson pa luftë. Sipas tij, një pjesë e konsiderueshme e njësive ruse janë ende në qytet dhe rezervat shtesë janë të përqendruara në rajon.