Shkencëtarët kanë zbuluar molekulën organike më të madhe që përmban squfur — një përbërës kyç për jetën — të identifikuar ndonjëherë në hapësirën ndëryjore. Studiuesit e quajnë këtë zbulim një “hallkë që mungonte” në kuptimin shkencor të origjinës kozmike të kimisë së jetës.

Squfuri është elementi i 10-të më i bollshëm në univers dhe një përbërës thelbësor i aminoacideve, proteinave dhe enzimave në Tokë. Megjithatë, ndonëse më herët janë gjetur molekula që përmbajnë squfur në kometa dhe meteorite, ka ekzistuar një mungesë e çuditshme e molekulave të mëdha me squfur në hapësirën ndëryjore — rajoni i gjerë mes yjeve, i mbushur me re pluhuri dhe gazi, raporton CNN.

“Squfuri ka ardhur në Tokë nga hapësira shumë, shumë kohë më parë,” tha Mitsunori Araki, shkencëtar në Institutin Max Planck për Fizikën Ekstraterrestre në Gjermani dhe autor kryesor i studimit, i cili u botua javën e kaluar në revistën Nature Astronomy.

“Megjithatë, kemi gjetur vetëm një sasi shumë të kufizuar molekulash që përmbajnë squfur në hapësirë, gjë që është e çuditshme. Ai duhet të ekzistojë në sasi të mëdha, por është shumë i vështirë për t’u zbuluar.”

Një ekip tjetër studiuesish kishte sugjeruar më parë se squfuri mund të duket i rrallë në hapësirë sepse është i bllokuar në akull kozmik — pra i fshehur, jo i munguar.

Zbulimi i ri shton një pjesë të rëndësishme në këtë enigmë. “Kjo është molekula më e madhe që përmban squfur e gjetur ndonjëherë në hapësirë, me 13 atome,” tha Araki. “Para kësaj, më e madhja kishte vetëm nëntë atome, dhe edhe ajo ishte një rast i rrallë, pasi shumica e molekulave me squfur të zbuluara deri tani kishin vetëm tre, katër ose pesë atome.”

Gjetja e molekulave më të mëdha është e rëndësishme, shtoi ai, sepse ndihmon në mbushjen e hendekut mes kimisë së thjeshtë që gjendet në hapësirë dhe blloqeve më komplekse ndërtuese të jetës që janë zbuluar në kometa dhe meteorite.

Molekula, e cila përmban gjithashtu karbon dhe hidrogjen, quhet 2,5-cikloheksadien-1-tion dhe i shtohet një katalogu në rritje prej mbi 300 molekulash të vëzhguara deri më tani në hapësirë. Ky zbulim, sipas Arakit, sugjeron se në të ardhmen mund të zbulohen shumë më tepër molekula që përmbajnë squfur, ndoshta edhe më të mëdha.

Çerdhe yjore