Një analizë e publikuar nga La Stampa hedh dritë mbi paradoksin që po shoqëron nismën për krijimin e Bordit të Paqes” në Washington. Sipas gazetës italiane, projekti i paraqitur si mekanizëm për të menaxhuar Gazën e pasluftës rrezikon të kthehet në një strukturë të paqartë, ku mungesa e afateve të detyrueshme dhe elasticiteti i formulimeve politike mund të favorizojnë vazhdimësinë e kontrollit në terren, në vend të një tranzicioni real.

Në qendër të analizës qëndron dilema thelbësore: a do të jetë Bordi një instrument për rindërtim dhe stabilizim, apo një kornizë diplomatike që shtyn pa afat çështjen e tërheqjes ushtarake izraelite nga Gaza?

Pak ditë para inaugurimit të Bordit të Paqes në Washington, po bëhet gjithnjë e më e qartë kontradikta që shoqëron këtë nismë. Mekanizmi është menduar për të organizuar “ditën pas” luftës në Gaza, por rrezikon të kthehet në një strukturë të paqartë, që në vend se të ndryshojë realitetin në terren, mund ta zgjasë atë.

Në letër, plani duket i thjeshtë: financime për rindërtim, stabilizim, çarmatim të Hamasit, tërheqje të ushtrisë izraelite dhe vendosje të një force ndërkombëtare. Por në praktikë, situata është shumë më e ndërlikuar.

Gaza sot është e ndarë në zona të kontrolluara, me pika kalimi, kufizime lëvizjeje dhe vendime ushtarake që përcaktojnë çdo gjë, nga hyrja e ndihmave, te hapja e një kantieri ndërtimi.

Vendimi i Izraelit për të dërguar në Washington ministrin e Jashtëm Gideon Sa’ar, dhe jo kryeministrin Benjamin Netanyahu, tregon kujdes politik. Izraeli merr pjesë në nismë, por pa dashur të hapë debatin për çështjen më të ndjeshme: kur dhe si do të tërhiqen trupat nga Gaza. Diskutimi zhvendoset te siguria dhe çarmatosja e Hamasit, ndërsa afatet konkrete për tërheqjen mbeten të paqarta.

Këtu qëndron problemi kryesor. Plani flet për “mosokupim” dhe “mosaneksim”, por nuk përcakton qartë kalendarin apo hapat për reduktimin e pranisë ushtarake izraelite. Nëse tërheqja lidhet me një formulë të përgjithshme si “kur Gaza të mos përbëjë më kërcënim”, atëherë procesi mund të shtyhet pa afat. Në këtë mënyrë, tranzicioni rrezikon të mbetet vetëm në letër.

Ndërkohë, në terren lufta nuk ka pushuar plotësisht. Sipas autoriteteve shëndetësore në Gaza, qindra palestinezë janë vrarë edhe pas marrëveshjes së armëpushimit të tetorit. Në këto kushte, rindërtimi nuk varet vetëm nga fondet, por nga lejet, kalimet dhe kontrolli ushtarak.

E ashtuquajtura “vija e verdhë”l, një brez territori i ndaluar për civilët, simbolizon këtë realitet të ri: zona ku lëvizja ndalohet dhe kontrolli mbetet në duart e ushtrisë. Sa kohë që këto kufizime vazhdojnë, çdo projekt rindërtimi do të jetë i varur nga vendimet e sigurisë.

Analiza bën edhe një krahasim me Cisgiordania.

Atje, për vite me radhë janë bërë deklarata për zgjidhje të përkohshme, ndërsa në praktikë kontrolli është konsoliduar gradualisht përmes vendbanimeve dhe infrastrukturës. Sipas organizatës Peace Now, edhe viti 2025 ka shënuar zgjerim të mëtejshëm të vendbanimeve. Kjo përbën një shembull se si realiteti në terren mund të ndryshojë ndërsa proceset diplomatike vazhdojnë.

Deklaratat e ministrit izraelit të Mbrojtjes Israel Katz, i cili ka thënë se Izraeli “nuk do ta lërë kurrë të gjithë Gazën”, shtojnë dyshimet se prania ushtarake mund të zgjasë. Nëse kjo ndodh, atëherë rindërtimi do të zhvillohet brenda një kuadri kontrolli të vazhdueshëm.

Në thelb, çështja kryesore mbetet tërheqja.

Pa një plan të qartë dhe të matshëm për reduktimin e pranisë ushtarake izraelite, Bordi i Paqes rrezikon të jetë më shumë një strukturë politike sesa një hap real drejt ndryshimit.