A mund të cënohet mbajtja e zgjedhjeve lokale njëherë në 4 vjet nëse nuk garantohet pluralizmi politik i tyre?

Kjo është pyetja thelbësore në shkresën që Gjykata Kushtetuese i ka dërguar Komisionit të Venecias në shqyrtimin e padisë për ligjshmërinë e zgjedhjeve lokale të 30 qershorit.

Kushtetuesja bëri publike tri pyetjet ku ndër të tjera kërkon konfirmim nëse është kompetente për shqyrtimin e këtij rasti apo jo.

Gjykata kushtetuese bëri publike tri pyetjet që i ka drejtuar Komisionit të Venecias në lidhje me çështjen që po shqyrton për ligjshmërinë e zgjedhjeve lokale të 30 qershorit 2019.

Me anë të një deklarate, Kushtetuesja bën të ditur se në seancën plenare të datës 23 qershor 2021, pasi dëgjoi parashtrimet e kërkuesit dhe subjekteve të interesuara, vendosi të pezullojë gjykimin e kësaj çështjeje dhe të kërkojë një opinion nga Komisioni i Venecias në lidhje me standardet dhe parimet që duhet të merren në konsideratë në çështjen në shqyrtim.

Pyetja e parë që shtrohet në adresën e Komisionit të Venecias, është nëse Gjykata Kushtetuese ka juridiksion për të vlerësuar kushtetutshmërinë e procesit zgjedhor. Pyetja e dytë ligjet me parimet e periodicitetit të zgjedhjeve dhe pluralizmit politik.

Pyetja nr. 2: Duke qenë se parimi i periodicitetit të zhvillimit të zgjedhjeve vendore dhe ai i pluralizmit politik janë parashikuar si parime themelore kushtetuese, cili do të ishte raporti mes tyre në një situatë ku rrezikohet cenimi i secilit parim? Cili parim do të prevalonte mbi tjetrin?

Gjykata Kushtetuese pyet komisionin e Venecias në pikën e tretë të kërkesës së saj nëse në një situatë të një klime pasigurie juridike, a e ka cënuar sjella e autoriteteve publike dhe e partive politike të drejtën e votuesve për të pasur mundësi kuptimplotë zgjedhjeje dhe a duhej ata të siguronin interesin më të lartë të votuesve?

Ligjshmëria e zgjedhjeve të 30 qershorit 2019 që u zhvilluan pa opozitën po shqyrtohet nga gjykata kushtetuese pas një padie të depozituar nga Bindja Demokratike.

Njoftimi i Gjykatës Kushtetuese:

Gjykata Kushtetuese ka në shqyrtim çështjen e paraqitur nga Shoqata e Bashkive të Shqipërisë, me objekt: “1. Konstatimin antikushtetues të zgjedhshmërisë/procesit zgjedhor të zhvilluar në 30 qershor 2019 për zgjedhjen e organeve të qeverisjes vendore, të kryetarëve të bashkive dhe anëtarëve të këshillave bashkiakë, dhe si rrjedhojë konstatimin antikushtetues të zgjedhjes së anëtarëve të këtyre organeve. 2. Verifikimin e kushtetutshmërisë së veprimtarisë së partisë Bindja Demokratike në lidhje me regjistrimin e saj në gjykatë dhe zgjedhjet e datës 30 qershor 2019”.

Në seancën plenare të datës 23.06.2021, Gjykata Kushtetuese, pasi dëgjoi parashtrimet e kërkuesit dhe subjekteve të interesuara, në bazë të nenit 44/b të ligjit nr. 8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, vendosi të pezullojë gjykimin e kësaj çështjeje dhe të kërkojë një opinion amicus curiae nga Komisioni i Venecias në lidhje me standardet dhe parimet që duhet të merren në konsideratë në çështjen në shqyrtim.

Gjykata, pasi vlerësoi edhe pyetjet e propozuara nga palët, ka çmuar të nevojshme të parashtrojë pyetjet e mëposhtme për të sqaruar aspektet kryesore të këtij gjykimi:

Pyetja nr. 1 A mund të interpretohet neni 131, pika 1, shkronja “e”, i Kushtetutës se Gjykata Kushtetuese ka juridiksion për të vlerësuar kushtetutshmërinë e procesit zgjedhor?

Pyetja nr. 2 Duke qenë se parimi i periodicitetit të zhvillimit të zgjedhjeve vendore dhe ai i pluralizmit politik janë parashikuar si parime themelore kushtetuese, cili do të ishte raporti mes tyre në një situatë ku rrezikohet cenimi i secilit parim? Cili parim do të prevalonte mbi tjetrin?

Pyetja nr. 3 Në një situatë të një klime pasigurie juridike, a ka cenuar sjella e autoriteteve publike dhe e partive politike të drejtën e votuesve për të pasur mundësi kuptimplotë zgjedhjeje? A duhej ata të siguronin interesin më të lartë të votuesve?

Nëpërmjet shkresës nr. 291 prot., datë 09.07.2021, Gjykata Kushtetuese i është drejtuar Komisionit të Venecias me kërkesën për dhënien e një opinoni amicus curiae, një kopje e plotë e së cilës u është vënë në dispozicion edhe palëve në proces, si dhe gjendet në linkun e mëposhtëm në shqip dhe në anglisht.