Pse ekziston frika se Lufta e Bosnjës mund të rifillojë?

21:12 | 13 Janar 2022

Më shumë se 25 vjet pasi një luftë brutale e copëtoi Bosnjën dhe la më shumë se 100,000 mijë njerëz të vdekur, vendi është zhytur sërish në një krizë politike që disa frikësohen se mund ta shtyjë atë në konflikt të armatosur.

Çfarë ndodhi në vitet 1990?

Kur Bosnja dhe Hercegovina, e cila kishte qenë pjesë e Jugosllavisë, u shpall një komb i pavarur në vitin 1992, ajo përbëhej nga serbët, boshnjakët dhe kroatët etnikë. Megjithatë, serbët e Bosnjës, të cilët ishin më të shumtë në numër në kombin e ri, i rezistuan pavarësisë së Bosnjës. Ata u mbështetën nga serbët etnikë në pjesë të tjera të ish-Jugosllavisë, duke përfshirë vendet fqinje të Serbisë dhe Kroacisë, shkruan CBSnews, transmeton arbresh.info

Menjëherë pasi Bosnja dhe Hercegovina u njoh si një komb i pavarur, serbët e Bosnjës filluan të sulmojnë qytete dhe qytete me popullsi të madhe boshnjake. Brenda disa javësh, gati dy të tretat e territorit boshnjak ishte nën kontrollin serb. Më shumë se 1 milion boshnjakë dhe kroatë u detyruan të largoheshin nga shtëpitë e tyre dhe rreth 100,000 mijë njerëz u vranë në atë që u bë një rast gjenocidi nga ushtria serbe e Bosnjës.

Komuniteti ndërkombëtar u pa si i paefektshëm në ndalimin e dhunës. Edhe pasi qyteti i Srebrenicës u shpall një “zonë e sigurt” e Kombeve të Bashkuara në 1995, më shumë se 7,000 burra boshnjakë u vranë atje në një masakër kur paqeruajtësit e OKB-së nuk arritën të mbronin zonën.

Pas një fushate eventuale bombardimi të NATO-s, një marrëveshje paqeje e ndërmjetësuar nga SHBA-ja e ndau vendin në dy entitete vetëqeverisëse, por të bashkuara: Një entitet i udhëhequr nga serbët i quajtur Republika Srpska me qeverinë e vet tani ekziston në veri dhe lindje, brenda kufijve të Bosnje dhe Hercegovinës.

Çfarë po ndodh tani?

Në fund të vitit të kaluar, udhëheqësi serb i Bosnjës Milorad Dodik ngjalli frikën për një ofertë pasardhëse kur tha se Republika Srpska do të tërhiqej nga tre institucionet kryesore shtetërore të Bosnje Hercegovinës – forcat e armatosura, organi më i lartë i drejtësisë dhe agjencia e taksave.
Dodik tha gjithashtu se agjencive të inteligjencës dhe sigurisë boshnjake do të ndalohet të veprojnë në Republika Srpska.

Retorika e tij bëri që të ketë protesta në të gjithë Evropën, New York dhe Washington D.C., me protestuesit që kërkonin ndërhyrjen e komunitetit ndërkombëtar – këtë herë përpara se tensioni të kthehet në gjakderdhje. Qeveria e SHBA-së ka bërë thirrje për një hetim mbi raportet se ceremonitë e ndaluara nacionaliste janë mbajtur nga serbët e Bosnjës në fillim të këtij muaji, duke përkujtuar datën në vitin 1992 kur serbët e Bosnjës shpallën shtetin e tyre në Bosnje, gjë që ndezi konfliktin, raportoi Al Jazeera.

Ceremonitë, që thuhet se udhëhiqen nga vetë Dodik, u tha se do të merrnin pjesë edhe zyrtarë serbë, rusë dhe kinezë.

“Shtetet e Bashkuara janë thellësisht të shqetësuara për raportet e gjuhës së urrejtjes, glorifikimit të kriminelëve të luftës dhe incidenteve provokuese që synojnë të kthyerit në entitetin e Republikës Srpska,” tha një zëdhënës i Departamentit të Shtetit të SHBA në një deklaratë. “Ne u bëjmë thirrje autoriteteve kompetente që të hetojnë këto incidente pa vonesë dhe të mbajnë përgjegjësi personat përgjegjës”.

Bashkimi Evropian kërcënoi se do të vendosë sanksione, “nëse situata përkeqësohet më tej”.

“Ngjarjet që kemi dëshmuar në gjashtë muajt e fundit janë shumë të ngjashme me periudhën e paraluftës dhe të paktën ne të mbijetuarit kemi detyrën dhe të drejtën të flasim publikisht dhe të themi qartë”, thanë organizatorët e protestës në Facebook.

Ata theksuan se “nuk duan luftë dhe ndarje”.

“Bosnja dhe Hercegovina, nuk duhet të vihet në pozicionin që ishte… me krijimin e institucioneve paralele dhe territoreve autonome në kundërshtim me kushtetutën e shtetit, e cila ishte hyrje e agresionit, persekutimit, krimeve masive të luftës dhe gjenocidit për të cilin shumë janë vënë para drejtësisë… Ne kërkojmë të parandalojmë përsëritjen e historisë së viteve nëntëdhjetë!”, thanë ata./CBSnews/arbresh.info

Shpërndaje në rrjete sociale

Lajmet më të lexuara